FAQ

Er kan vanaf nu gebruik gemaakt worden van de ICD-10! De ziekenhuizen kunnen alle opnamen en poliklinische episodes van patiënten laten registreren volgens het ICD-10 classificatiesysteem.

Het belang van gestandaardiseerde patiëntinformatie neemt de laatste jaren toe. Verschillende factoren dragen daaraan bij:

• de noodzaak om eenduidige informatie uit te wisselen binnen de (multidisciplinaire) teambehandeling;
• de introductie van het elektronisch patiëntdossier (epd);
• een groeiende behoefte aan kwaliteitsbewaking en -verantwoording;
• de vereiste efficiencyverbetering van de zorg.

Het verzamelen van de juiste diagnosegegevens heeft ook een landelijk en internationaal belang. De gegevens spelen een rol bij epidemiologisch onderzoek en bij de ontwikkeling van gezondheidsbeleid. De ICD-10 bundelt alle diagnose-informatie. De eenmalige vastlegging van gegevens dient daarmee alle doelen tegelijk.

Nederlandse ziekenhuizen gebruiken tot op heden versie 9 van de ICD. Ze hanteren de ICD-9 alleen voor de Landelijke Medische Registratie (LMR). De registratie is echter onvolledig en niet betrouwbaar. Vanaf 1 januari 2011 zal de LMR gebruikmaken van de ICD-10.

Het is de bedoeling dat ziekenhuizen in 2011 ICD-10 implementeren. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om conversietabellen (van ICD-9 naar ICD-10), het landelijke codebeheer, opleidingen voor codeurs, medisch specialisten en overige beroepsgroepen en verschillende implementatievoorbeelden voor ziekenhuizen.

De ICD-10 registreert diagnosen aan de bron van het primaire poliklinische of klinische proces. De gegevens bieden het ziekenhuis kwalitatief juiste, tijdige informatie over de patiënt en het proces hieromheen. Daarnaast speelt de ICD-10-diagnose een belangrijke rol in de communicatie met en over de patiënt.

De ICD-10 gaat uit van het principe ‘eenmalige vastlegging, meermalig gebruik’. De gegevens vormen dus ook de basis voor andere processen rondom de patiënt:

• declaratie;
• bedrijfsvoering;
• managementinformatie;
• de HSMR;
• onderhandelingen met zorgverzekeraars en andere wettelijke verplichtingen (enquêtes en verschillende prestatie indicatoren).

De invoering per 1 januari 2011 is een flinke verandering die voorbereiding eist. Als het ziekenhuis en de medisch specialisten hier tijdig mee beginnen, zal de invoering op termijn minder tijd kosten.

Een licentie voor de ICD-10 kan worden aangevraagd via een licentieaanvraagformulier van de WHO-FIC Collaborating Centre. Dit formulier kan hier gedownload worden.

De trainingtool is beschikbaar. Kijk op apps.who.int/classifications/apps/icd/icd10training/ en probeer de tool!

Alle geïndustrialiseerde landen die zijn aangesloten bij de WHO (World Health Organization) maken op dit moment al gebruik van de ICD-10.

De ICD-9 heeft zijn technische en medische grenzen bereikt. Het verouderde systeem wordt ook niet meer onderhouden. Het is dus noodzakelijk en wenselijk dat Nederlandse ziekenhuizen nu ook overstappen naar de ICD-10. Vrijwel alle geïndustrialiseerde landen werken inmiddels met deze nieuwste versie.

VWS heeft RIVM de opdracht gegeven het implementatieproject ICD-10 op zich te nemen. WHO-FIC CC (Collaborating Centre), ondergebracht bij het RIVM, is het uitvoeringsorgaan van de overheid op het gebied van codegebruik. Deze organisatie is ook licentiehouder van de ICD-10. Prismant is door RIVM gevraagd voor het projectleiderschap. De regie over de uitrol is in handen van een regiegroep. Deze groep bestaat uit VWS, DHD (mede namens NVZ en NFU), de Orde van Medisch Specialisten en Zorgverzekeraars Nederland. Daarnaast is er een projectteam in het leven geroepen, bestaande uit Huib ten Napel, Leo Roggeveen en Martijn Hessels.

Het plan ’DBC’s op weg naar Transparantie‘ (DOT) beschrijft de tweede generatie van de DBC-systematiek. Eén van de verbeteringen van DOT is het gebruik van de ICD-10 als basis voor de productstructuur. De ICD-10 zorgt voor betere medische herkenbaarheid en biedt meer gedetailleerde diagnose-informatie.

In vergelijking met de ICD-10-diagnose heeft de DBC-diagnose een hoog abstractieniveau. Een DBC-diagnose kan dus geen gedetailleerde informatie over patiënten bieden. Bovendien zijn sommige DBC-diagnosen vervuild met verrichtingeninformatie.

De ICD-10 is één van de basisgegevens in het datamodel van de Landelijke Basisregistratie Ziekenhuiszorg. Samen met diverse andere gegevens vormt dit de ruggengraat van de landelijke gegevensverzameling omtrent ziekenhuiszorg.

Doel van de LBZ is goede, eenmalige vastlegging van zorggegevens aan de bron. De gegevens zijn daarmee voor meerdere doelen te gebruiken, zoals:

• bedrijfsvoering van ziekenhuis of medische praktijk;
• branche-informatie (voor belangenbehartiging);
• adherentiecijfers;
• Hospital Standardize Mortality Rate (HSMR);
• verplichte levering van gegevens aan overheidsinstanties;
• gegevensaanvragen van derden.

De Hospital Standardized Mortality Rate (HSMR) is gebaseerd op gegevens van de Landelijke Medische Registratie. De LMR gaat per 1 januari 2011 over in de LBZ, die gebruikmaakt van de ICD-10. De HSMR past een correctie toe voor de de casemix van een ziekenhuis: kwetsbare zieken tellen minder zwaar. Voor een juiste berekening is het dus van belang dat het ziekenhuis een kwalitatief goede registratie heeft van ziekte en overlijden. De HSMR zelf wordt naar verwachting in 2011 opgenomen in de Basisset Prestatie-indicatoren van de IGZ.

De ICD wordt gebruikt om ziekten en andere gezondheidsproblemen te klasseren die in allerlei dossiers worden vastgelegd, doodscertificaten en ziekenhuisdossiers daarbij inbegrepen. Aanvullend op de mogelijkheid tot opslag en terugvinden van diagnostische informatie voor klinische en epidemiologische doeleinden, vormen deze dossiers ook de basis voor de verzameling van nationale mortaliteit- en morbiditeitstatistieken door de WHO.

De beoogde International Classification of Health Interventions omvat zowel curatieve als preventieve (be)handelingen verricht in de traditionele en westerse geneeskunde, paramedische-, verpleegkundige-,  en zowel in de eerste lijn, tweede lijn als tertiaire zorg. Het doel van de ICHI is de lidstaten van de WHO, zorgverleners, managers en onderzoekers een gemeenschappelijk instrument te bieden voor de statistische verslaglegging en analyse van de verdeling en ontwikkeling van verrichtingen in de gezondheidszorg. Voor landen die reeds over eigen verrichtingenclassificatie beschikken beoogt de ICHI een raamwerk te bieden voor vergelijking.

De ICPC classificeert patiëntgegevens en klinische activiteiten in het domein van de huisartsgeneeskunde en de eerstelijnszorg, daarbij rekening houdend met de frequentieverdeling van de problemen die in dit domein worden gezien. De contactredenen van patiënten kunnen worden vastgelegd, alsmede de desbetreffende problemen en diagnosen, de interventies en de ordening van deze gegevens in het kader van een zorgepisode.
De ICPC-2 beschikt over een koppeling met de ICD-10.

De ICF beschrijft hoe mensen omgaan met hun gezondheidstoestand. Iemands gezondheid is met behulp van de ICF te karakteriseren in lichaamsfuncties en anatomische eigenschappen, activiteiten en participatie. Gezondheid is aldus te beschrijven vanuit lichamelijk, individueel en maatschappelijk perspectief. Aangezien iemands functioneren - en problemen daarmee - plaatsvinden in een bepaalde context, bevat de ICF ook omgevingsfactoren. De ICF is van nut voor het begrijpen en meten van gezondheidsuitkomsten en kan worden gebruikt in klinische situaties, in allerlei zorginstellingen en in gezondheidsonderzoek op individueel en bevolkingsniveau. De ICF vult aldus de ICD-10 aan en kijkt daarmee verder dan mortaliteit en ziekte.
De ICF vormt een integraal denkkader met een eenduidige taal.

Alle landen die lid zijn van de Verenigde Naties kunnen ook lid worden van de WHO. Op dit moment maken 193 landen deel uit van de World Health Assembly. Het merendeel van deze landen maakt ook gebruik van de WHO classificaties. De meeste landen maken gebruik van de kernclassificaties van de WHO zoals de ICD-10 en in toenemende mate van de ICF. Ook is er veel belangstelling voor de ICHI en de ICF-CY, de classificatie voor het beschrijven van functioneren van kinderen en jongeren. De WHO classificaties worden zeer gewaardeerd vanuit Internationale vergelijkbaarheid van gegevens en de betrokkenheid van grote groepen deskundigen bij de ontwikkeling. De classificaties zijn dan ook in een groot aantal talen beschikbaar.

In Nederland verstrekt het WHO- FIC collaborating center de licenties. WHO FIC is onderdeel van het RIVM. Meer informatie is te vinden op www.rivm.nl/who-fic/.

Woordvoerder is Drs. H. Ten Napel, hoofd WHO Collaborating Centre for the Family of International Classifications (WHO-FIC), 030 274 20 39 of 06 20063523, huib.ten.napel@rivm.nl

Een medisch specialist legt tijdens het patiëntcontact de diagnose van een patiënt vast, bijvoorbeeld in een poliklinisch dossier of EPD. Het gebruik van de ICD-10 biedt de specialist belangrijke voordelen. De diagnose-informatie over de patiënt is na eenmalige invoering voor meerdere doeleinden beschikbaar. Dit betekent een verlichting van de administratieve lasten. De ICD-10 zorgt bovendien voor eenduidige, betrouwbare diagnose-informatie over de patiënt. Het systeem vereenvoudigt de communicatie met en over de patiënt (in het multidisciplinair overleg, in het EPD).

De ICD-10-diagnose vormt de basis van het dossier van de patiënt. Via de grouper DOT kan declaratie naar de zorgverzekeraar of patiënt plaatsvinden.

De medisch specialist  is verantwoordelijk voor de betrouwbaarheid van de ingevoerde patiëntinformatie. Dat geldt ook voor de gecodeerde diagnosegegevens die nu al in het ZIS zijn vastgelegd. Met de ICD-10 legt de medisch specialist in plaats van een DBC-code een ICD-10-diagnosecode vast. Hiermee komt een meer gedetailleerde en internationaal herkenbare diagnose beschikbaar. De informatie is voor meerdere doeleinden te gebruiken.

De medisch specialist kan de gegevens op verschillende manieren invoeren. Er zijn lijsten met de meest voorkomende ICD-10-diagnosen per bijvoorbeeld specialisme of maatschap. De specialist kan ook gebruikmaken van handige hulpprogramma’s om de diagnose rechtstreeks in het EPD in te voeren. Als de geconstateerde diagnose niet in het systeem voorkomt, kan de specialist de hulp inroepen van een expert binnen de organisatie (de medisch codeur). Die levert dan de nieuwe code aan.

Uitgangspunt is dat de medisch specialist eindverantwoordelijk is voor de juistheid van de gegevens. Dit is een verschil met de huidige situatie. Tot op heden legt een medisch codeur de ICD-9-diagnose achteraf vast. De specialist autoriseert de ingevoerde diagnose vervolgens lang niet altijd.

De overige (medisch administratieve en financiële) processen veranderen voor de medisch specialist niet.

In de huidige situatie legt de medisch codeur achteraf diagnosegegevens vast. Veelal gebeurt dit zonder dat daarover contact is met de medisch specialist. In de nieuwe situatie  ligt de eindverantwoordelijkheid voor de juistheid en de registratie van de diagnose bij de medisch specialist. De rol van de medisch codeur verandert daarmee in de rol van expert.

De medisch codeur zal voornamelijk de voorwaarden scheppen om tijdige, volledige en consistente patiëntgegevens te kunnen vastleggen en verwerken. Codeurs zullen niet meer de ziektegevallen zelf coderen. Zij denken mee over wet- en regelgeving en externe richtlijnen in de administratieve organisatie rondom de patiënt.

De medisch codeur zal onder meer:

• definities en classificaties beheren;
• steekproeven en cijfercontroles doen;
• gegevens compleet maken voor aanlevering aan landelijke registraties;
• de beschikbare gegevens actief onder de aandacht brengen van managers, bestuurders en specialisten.

Voor 2009 en 2010 wordt gebruikgemaakt van de ICD-10 2006 versie.

Ja, u kunt het naslagwerk gewoon bestellen bij een boekhandel of webshop. Het ISBN nummer is 978 90 313 8392 4. Op dit moment blijkt echter nog steeds behoefte te zijn aan een papieren versie van de ICD-10. Daarom is besloten om het boek alsnog te publiceren. Momenteel wordt gewerkt aan een nieuwe boekversie van de ICD-10, die begin 2010 zal verschijnen.

Het streven is om zo veel mogelijk gebruik te maken van digitale middelen. Toch zal de ICD-10 ook in de toekomst als boek verkrijgbaar zijn. Tegenwoordig is het namelijk mogelijk bij de uitgever boeken per exemplaar te produceren. Het WHO-FIC CC anticipeert hier reeds op. Er is een geavanceerde beheer- en onderhoudomgeving ontwikkeld voor de productie van het boek in het bestandsformaat Classification Meta Language (ClaML).

De ICD-10 is momenteel in het ClaML-formaat beschikbaar. Dit is het standaard uitwisselingsformaat van de WHO voor classificaties.

Ervaringen met andere formaten voor elektronische verwerking, zoals comma separated (CS) en tab separated format (TS), geven een te grote foutenmarge bij de verwerking van gegevens. ClaML (XML) kent dit probleem niet.

Het onderhoudsgereedschap voor de ICD-10 maakt het mogelijk om andere formaten te exporteren, zoals CS, TS en ascii. Deze formaten worden niet standaard aangeboden. Wel kunnen ze eventueel tijdens een overgangsfase op verzoek beschikbaar gesteld worden. Vooralsnog is het streven om de ICD-10 in twee formaten beschikbaar te stellen: ClaML en Open Document Type (ODT). De ICD-10 verschijnt mogelijk ook als PDF-bestand.

SNOMED CT staat voor Systematized Nomenclature of Medicine, Clinical Terms en is een medisch terminologiestelsel bedoeld voor het eenduidig vastleggen van medische begrippen in elektronische informatiesystemen. Het bevat ruim 380.000 begrippen en meer dan 1 miljoen termen om deze begrippen te omschrijven. Het stelsel omvat diagnosen, symptomen, waarnemingen, anatomische concepten, micro-organismen, laboratoriumgegevens en verrichtingen.

SNOMED CT en de gangbare WHO-classificaties hebben verschillende doelen. SNOMED CT is een terminologiesysteem waarin alle begrippen en synoniemen op een eenduidige en geformaliseerde manier zijn gedefinieerd, of op termijn gedefinieerd worden. Deze definities kunnen gebruikt worden om de medische begrippen op verschillende manieren te aggregeren, bijvoorbeeld op anatomische locatie of op verwekker of op morfologie. De begrippen in SNOMED CT zijn hiërarchisch geordend. SNOMED CT beoogd voornamelijk de registratie van het volledige zorgproces op eenduidige wijze te ondersteunen.

ICD, ICF, ICPC en ICHI zijn classificatiestelsels. Deze stelsels worden gebruikt om ziekteverschijnselen, patiëntgegevens of om de gezondheidstoestand in te delen in klassen op basis van kennis die in decennia is opgebouwd, op basis van Internationaal afgesproken termen. De WHO classificaties beogen een correcte klassering van patienten gegevens, waarmee o.a. correcte aggregatie en vergelijkbaarheid van deze gegevens mogelijk wordt.

De codestelsels dienen andere doelen. Het is mogelijk om de verschillende stelsels aan elkaar te koppelen. De uitwisselbaarheid van SNOMED CT begrippen en classificaties tussen verschillende informatiesystemen, zorgverleners en instellingen moet vooral gezien worden in het kader van het uitwisselen van individuele patiëntgegevens. In principe is dit niet beperkt binnen de landsgrenzen, alle genoemde stelsels worden op internationaal niveau afgestemd.

Tussen de WHO en de IHTSDO zijn afspraken gemaakt om tot afstemming te komen. Deze afstemming is belangrijk omdat SNOMED CT en WHO-classificaties elkaar aanvullende doelen dienen. Naar de ICD-10 wordt momenteel een koppeling gemaakt. Momenteel wordt tevens gewerkt aan de ontwikkeling van de ICD-11 op basis van een onderliggend informatiemodel.  Om voor de klassen en classificatieregels van de ICD-11 aan te sluiten op de structuur en begrippen van SNOMED CT is samenwerking noodzakelijk.

De IHTSDO hecht veel belang aan samenwerking en afstemming met andere ontwikkel organisaties van standaarden (SDO Standard Development Organisation). De laatste jaren vindt in toenemende mate samenwerking plaats tussen deze standaardisatie organisaties, zoals ISO, CEN, IHTSDO, WHO, IUPAC, LOINC, IEEE, HL7, CDisc, WONCA, en DICOM. Ter zake zijn contracten en ‘memoranda of understanding’ afgesloten tussen de IHTSDO en die organisaties.
Voor de ICD-10 wordt momenteel een koppeling gemaakt. Voor de ontwikkeling van de ICD-11 is overleg gaande, zodat voor de klassen en classificatieregels aangesloten kan worden op de structuur en begrippen van SNOMED CT of voor SNOMED CT kunnen worden aangepast.